میل تاریخی کرات تایباد

ادامه نوشته

بند زیبای روستای شیزن تایباد

اینجا بند روستای گردشگری شیزن تایباد مکانی زیبا ..پیشنهاد میکنم در کنار دیدن از این روستای ..حنما سری به این جا بزنید..

ادامه نوشته

سنگ مزارات روستای سوران تایباد

ادامه نوشته

قلعه تاریخی عباس اباد تایباد

ادامه نوشته

کوچه نی بنه..مهروس

ادامه نوشته

مزار حضرت مولانا...

ادامه نوشته

مزار حضرت مولانا..تایباد

مسجد و مزار حضرت مولانا زین الدین ابوبکر تایبادیرت مولانا ابوبکر تایبادی عارف قرن هشتم..تایباد خراسان رضوی

ادامه نوشته

اوضاع جغرافیای طبیعی تایباد در قرن هشتم.

اوضاع جغرافیای طبیعی #تايباد. در قرن هشتم..
بالطبع وضعیت آب و هوایی، پوشش گیاهی، جانورانی و... در قرن هشتم نسبت به قرن حاضر همانند بسیاری از نقاط ایران تفاوت هايي را نشان می دهد
رشد سریع جمعیت، بکارگیری تکنولوژی نوین، راهسازی، گسترش شهرها، نیاز روز افزون به مواد غذایی و... وضعیت بکر طبیعی زمان های گذشته را دچار تغییرات اساسی نموده است..
امروزه دیگر از آن حیات وحش ( گله های #آهو. و #پرندگان. مختلف) که در کتاب #مقامات_تايبادی. از آن یاد می شود اثری دیده نمی شود..
بسیاری از مخاطرات طبیعی امروزی نیز در آن دوران در #تایباد. وجود داشته است. از جمله می توان به خشکسالی های پی در پی، هجوم ملخ ها و... اشاره نمود. مقامات تايبادی قحطی ها و خشکسالی های متوالی را که موجب کمبود مواد غذایی مردم تايباد می شده را بازگو می نماید.
کمبود بارش، همچنین عدم وجود منابع پایدار آب های سطحی مانند رودخانه، کشاورزان را مجبور به زراعت بصورت #دیم. می نموده و جالب است که در آن دوره از تاریخ از #آب_سیل. برای آبیاری مزارع استفاده می شده است. بطوریکه حضرت مولانا هم به این امور اهتمام می ورزیدند و مردم را به استفاده از آن تشویق می کردند
نمونه از آن که در کتاب #مقامات_تايباد. ذکر شده به این شرح است
آن مرد پاک کیش که مرید خاص شیخ زین الدین بود.. چنین می گوید که خواستم تا جوی جهت فالیز دیمه زار برم تا چون آب سیل آید، آب بدانجا برم تا مسلمانان از آن نفعی و تمتعی یابند.
به #مولانا_شیخ_الاسلام. عرض کردم که اجازه هست یا نه؟ اجازت نمودند و خود نیز بر سر جوی آمدند و گفتند این کار بس نیکو و پسندیده است..
کشت صیفی جات بخصوص خربزه و هندوانه در آن عصر رواج داشته که در کتاب مقامات به کشت دیم فالیز ( جالیز #خربزه. و #هندوانه. ) اشاره شده و قنوات هم باعث ایجاد باغات وسیعی در اطراف #تايباد. شده بود. وجود توتستان های وسیع باعث رونق صنعت پرورش #کرم_ابریشم. در تايباد بوده است..
پدر #حضرت_مولانا. ( #شیخ_زین_الدین_علی. ) یکی از اموری که به آن علاوه بر داشتن آسیاب اشتغال داشته پرورش بوده است..
منبع:
پژوهش نامه ی تخصصی مولانا زین الدین ابوبکر تایبادی ...

مردان بزرگ

 

مردان بزرگ همانند کوه های سترگ در طول تاریخ ماندگارند. گذر زمان و فاصله گیری از دوران آنها، عظمت شان را بیشتر نمایان می کند. شيخ الاسلام حضرت #مولانا_زین_الدین_ابوبکر_تایبادی. از جمله بزرگ مردان جاودانه تاریخ شرقی خراسان و #تایباد. است که گذر زمان
هیچ گاه از محبوبیت و عظمت او در نزد مردم اين ديار نکاسته. بلکه هر روز بر تعداد تشنگان و شيفتگان معرفت او افزوده می شود. حضرت مولانا در جهات بسیاری ویژگی های منحصر به فردی را داراست: وي در فراگیری علوم ظاهری بسیار جدی و پر تلاش بوده است به طوری که در سن بیست و چهار سالگی مجتهدی مسلم است که آوازه و شهرتش فراگیر می شود و تشنگان معرفت از هر سو به امید کسب علم به سویش
می شتابند، اما وی تشنه معرفت باطنی است و مسیر دشوار تهذیب و تزکیه نفس را در پیش می گیرد. ودر اين راه مدت سی سال با اشارت روحانی #شیخ_جام. به تلاش و مبارزه و جهاد با نفس می پردازد. و از دریای معرفت سلطان خراسان، #حضرت_ثامن_الحجج. جرعه ها می نوشد و فیوضان بسیاری را کسب
می نماید.
طي این مسیر سخت و طولانی و تلاش و مجاهده و تزکیه و تذهیب، از او ناصحی می سازد. بی باک، متهور، صریح و بی توقع. او رغبتی به دیدار ملوک ندارد و اصولاً خود می گوید. رسم درویش نبوده است و نمی باشد که پیش پادشاهان و سلاطین روند.
اما در این حال راهبری شاهان و حکام و نظارت بر اعمال آنان را حق مسلم متشرعان می داند.
حضرت مولانا. سخت پایبند به احکام شریعت و جاری شدن عدل و انصاف بوده است و بنا بر اصل ولایت و در مقام ناصح، این موارد را همواره به حکام وقت گوشزد کرده است.
#مولانا_زین_الدین_ابوبکر_تایبادی. عالمی وارسته و عارفی سیاستمدار و دانشمندي بی ریا و با تقوی وساده زیست می باشد. که در علوم ظاهری و باطنی سر آمد روزگار خویش است. او معتقد است که عدل انصاف و احکام اسلام در جامعه اسلامی باید حکم فرما باشد.
او یاور مظلومین است و به دستگیری درماندگان و بی پناهان می پردازد.
ودر مقابل ظالمان و زورمندان می ایستد. سیره و روش و اندیشه شیخ الاسلام مولانا زین الدین ابوبکر تایبادی مبتنی بر باورهای ناب اخلاقی، رفتاری و دینی است..
آگاهی یافتن از این موارد برای شهروندان #تایبادی. و نسل امروز جامعه بسیار مفید و ارزنده است...

زبان عامیانه تایباد

زبان عامیانه.
زبان مردم #تايباد. فارسی است، که با لهجه ای مخصوص تکلّم می نمایند و در ادای کلمات تصرفانی دارند که عمده ترین آنها تخفیف، تبدیل و حذف است. به برخی از آنها اشاره می کنیم..
ی به جای ه.. > شفاعت خواه تو = شفاعت خوای تو..
م به جای ن.. > گنبد، پنبه، = گمبد. پمبه
د به جای به. > به روی سفره = دِ روی سفره..
خ به جای ق.. > وقت = وخت.
کسره به جای را. > کتاب را بیار = کتابِ بیار
و به جای ب. > بردار = وردار.
یُم به جای اَم در ضمایر و افعال > من هم مانده ام. = میُم موندَیُم..
آم به جای اَم در ماضی نقلی > خوانده ام خوندام..
ایْ به جای ای در ماضی نقلی. >
خوانده ای. = خوندِی..
حذف ه جمع > کتابها، درختها = کتابا درختا..
اِن به جای آید در افعال> گفتید = گفتِن..
نمونه صرف افعال..
ماضی ساده.
دیدُم. دیدی. دید. دیدِم. دیدِن. دیدَن..
ماضی استمرار..
مِدیدُم. مِدیدی. مِدید. مِدیدِم. مِدیدی. مِدیدِن..
مضارع التزامی..
بنِوسُم. بِنِوسی. بِنِوسه. بِنِوسِم. بِنِوِسِن. بِنِوِسَن..
مستقبل تايباد..
بِخَه مدُم. بِخَه مَدِی. بِخَه مَد. بِخَه مَدِم. بخه مَدِن. بِخَه مَدَن..

سحری در ماه مباک رمضان

از دیگر آداب ماه مبارک رمضان در #تایباد. دیار پاکان..
#سحری.
با اولین سحرخیزی، روزه داری آغاز می گردد. مردم مسلمان تايباد و حومه یکی دو ساعت مانده به اذان صبح، خود یا با صدای شب خوان از خواب بر می خیزند دعاهاي ویژه ی سحر را می خوانند و آنچه برای سحر آماده نموده اند تناول می کنند.
شب خوانی های ماه مبارک رمضان در تایباد و حومه بسیار دل انگیز و روح نواز است، از فراز بام ها. اکنون بیشتر از بلندگوی مساجد. صدای مناجات گوینده، دل تیره ی شب را می شکافد و زمینیان را از خواب بیدار نموده، گوش جانشان را نوازش می کند و آنان را به سوی ملکوت پرواز می دهد..
گوشه ای از این مناجات تقدیم به شما عزیزان..
در مناجات آمدم تا درد من را درمان کنی /
کارهای مشکل ما را خدا آسان کنی /
گر بپردازی به این لوح و دل مجروح من /
سینه ی مجروح ما را از کرم تابان کنی /
چون که عزرائیل جان را از تنم بیرون کند /
تو زبانم را به توحید خودت گویان کنی /
چون که آرند تخته و تن شو و آب گرم را /
صورتم را همچو گلهای سحر خندان کنی /
چون بپیچانند گز کرباس بر اعضای من /
بوی خوش را در کفن چون حلّه و رضوان کنی /
چون برندم سوی قبرستان آن کنج لحد /
گو را بر من خدایا روضه ی رضوان کنی /
چون که آید آن نکیر و منکر از بهر سوال /
گر فرومانم خدایا آن زمان آسان کنی /
آفتاب روز محشر آتش سوزان بود /
سایه ی آل علی را بر سرم تابان کنی /
گفت صوفی در مناجاتش الهی صبح و شام /
عاجز و بیچاره ام درد مرا درمان کنی /..

پلی به گذشته ..رمضان در قدیم..

پلی به گذشته: رمضان...
در #باخرز. و#تایباد. و#جام. و...
در برخی از روستاها مرسوم بود، عالم محل با عده ای از مردم محلی شب قبل از فرارسیدن رمضان در کوی وبرزن روستا راه می افتادند واشعاری به نام " رمضانی" به شکل دسته جمعی می خواندند تامردم را آگاه وآماده کنند:
رمضان آمده با اسب سوار
چویی وَر دِشته مِگه روزه بدار
روزه مگیرِم لاغرمی شَوِم
گر نمی گیرِم کافر می شَوِم
وسپس این بیت ترجیع:
رمضان یارب یارب رمضان
ای مبارک ماه، ماهِ رمضان
ولیکن سحری، (سحوری)
مردم مسلمان یکی دوساعت مانده به اذان صبح با صدای" شوخوان"
از خواب بر می خیزند این شب خوانی هابسیار روح نواز ودل انگیز است وگوش جان رانوازش می کند:
در مناجات آمدم تادرد من درمان کنی
کارهای مشکل مارا خدا آسان کنی

چون که عزرائیل جان را ازتنم بیرون کند
توزبانم رابه توحید خودت گویان کنی
چون که آرند تخته وتن شو وآب گرم را
صورتم را همچو گل های سحر خندان کنی
چون بپیچانند گز کرباس بر اعضای من
بوی خوش رادرکفن چون حله و رضوان کنی
چون برندم سوی قبرستان آن کنج لحد
گور را برمن خدایا روضه رضوان کنی
الخ....
اکنون ان نواهاکه ازفراز بامهای متعدد دهکده گوشنوازی می کردبه خاموشی گراییده..

سلطان محمود غزنوی در جام وباخرز

#سلطان_محمود_غزنوی. در #جام. و #باخرز.
گفته اند که سلطان محمود همیشه درباره ی مذهب کرامیان با امیر #حسنک_وزیر. می گفت که همه ی آنان مزوّر و طرّاراند.
روزی سلطان محمود به جنگ بو علی سیمجور ملقب به #المویّد_من_الاسماء. می رفت چون سلطان به #بوزجان. جام رسید، گفتند اینجا زاهدی است معروف به#پیر_آهوپوش. از کرامیان. سلطان با حسنک که سخت منکر درویشان بود به ملاقات او رفت و چون به نزد او رفتند و نشستند سلطان به وی گفت که تو را از مال دنیا چیزی می باید؟
زاهد گفت مرا به دنیا حاجت نیست و دست در هوا کرد و یک مشت سکه ی طلا از هوا بگرفت و به امیر حسنک داد. چون حسنک به آنها نظر کرد همه را سکه ی بوعلی سیمجور دید.
سلطان محمود که از پیش زاهد برخاست به حسنک گفت که این کرامات را چگونه منکر توان شد.
حسنک گفت. ای خداوند من این کرامات را منکر نیستم. اما خداوند به جنگ کسی می رود که در آسمان به نام او سکه می زنند و سکه های طلا را به سلطان محمود نشان داد.
محمود غزنوی که سکه ها را مشاهده کرد بسیار خندید و دانست که این همه زرق و برق باطل است از آن به بعد کرامیان را منکر شد.
#سیمجوریان. در ولایت #باخرز. ضیاع و عقار و املاک زیادی داشتند که سلطان محمود مصادره کرده بود. ولی بعد به وساطت #خواجه_ابونصر_مشکان_زوزنی. در سال 413 به وارثان آنها برگردانده شد. به جز املاک ابوعلی سیمجور که قرمطی شده بود..

مرحبا یا شهر رمضان...

مرحبا یا #شهر_رمضان.

موســیقی در جای جای خــراسان همواره با آیین همراه بوده است. به گونه ای که از تولد تا مرگ آیینهای مختلفی وجود داشته که هر یک ، موسیقی خاص خود را داشته است. به این ترتیب می توان گفت که موسیقی مقامی خراسان گوشه ای از دریای بیکران مــوسیقی آیینی این منطقه است....
موسیقی معنوی و مذهبی خراسان وجه دیگری از این موسیقی است. #موسیقی_رمضان. نیز در این میان جایگاه ویژه ای دارد...
#شو_خوانی. به عنوان موسیقی رمضان در دیار #تربت_جام. ، #تایباد. و #خواف. رواج فراوانی دارد. در این شیوه آواز خوانی معمولاً از پاسی مانده تا سحرگاه آغاز می شود و تا قبل از اذان ادامه دارد. از آنجایی که این نوع آوازها در فضای آرام و ساکت شب اجرا می شود به آن #شو_خوانی. می گویند.
هدف از اجرای شوخوانی چیست؟ اجرای آوازهای معرفتی ، مذهبی و دینی در پاسی از شب فضا را برای انجام #عبادات. #دعا. #استغاثه. و #توبه. در سحرگاه این ماه مبارک آماده می کند. از طرفی دیگر شو خوانی سبب می شود تا مومنانی که قصد روزه گرفتن دارنند خواب نمانند و از فیوضات و برکات سحر ناکام نمانند.
اکثر این آوازها را #غزلیات. و #رباعیات. تشکیل می دهند. همه این آثار با مضامین مناجات خوانی و نعت خوانی است.
#رباعی_خوانی.

ای خالق خــلق رهنمایی بفرست
ای رازق رزق در گشـــایی بفـــرست
کار من بیچاره گره در گره است
کاری بکــن و گره گشـــایی بفرست
*
ای دلا عالم فـــانی که ندارد بنیاد
بر دو گیسوی فرح بخش محمد صلوات
*
یارب به رســـــالت رســـول عربی
یا شاه رسل سید عالــــــی نسبـــــی
دو حصه کنی گناه ما در عرصات
نیــمی به علی بخشی و نیمی به نبی
***
یارب به رسول هاشمی بخش مرا
با فخر تمـــام عالـــمی بخــــش مرا
با آن که جهان طفیل او شد موجود
با ســرور کل عالــــمی بخـــش مرا..
....................................
گونه ای از این غزلیات :
والاترین پیامبر..
(سروده #خواجه_عبدالله_انصاری. )

خـوش‌يتيمي‌در تمام انبياء تاج ســـري

درنســـب از اوليــــن وآخــرين بالاتري

نام تو طه و‌ياسين و الضحي وصف رخت

موي تو و الليل و رويت آفتـــاب خاوري

پيش از آدم تو نبی نبودي و هيچ امت نبود

تو عجب دُرَّ ‌يتيمي‌و عجــایب گوهـــري

کي تو را نســـبت به فرزندان آدم مي‌كنم؟!

ديگران از خاک و تو از نور پاک داوري

گرچه عيسي بر سـر چرخ چهارم جاگرفت

در مقام قاب و قوسـين از همه بالاتري

گرچه موسي رب اَرني مي‌زند در کوه طور

تو به خلـوتگاه رحـمان مهمان داوري

گر ســـــليمان پادشاهي کرد در روي زمين

يا نبي صل عليک توپادشـــاه محشري

جلوه گر شد تا براقت جانب هفت آسـمان

تا ملايک‌ها دهند خط غـــلام چاکري

مرسلين در مسجد بيت المقدس گشـته جمع

انتظارت مي‌کشند تا روبه محراب آوري

آهـــــوان در بســـتر زاغ البَصَر انشـــا کنند

حرمت روي تو دارد در چمن حور و پري

مي‌کشـــــد حـوران و غلمان انتـظار مقدمت

تا به ســـوي جنت الماوي قدم را بگذري

دوستانت در بهشـــت عدن جـــولان مي‌کنند

دشمنانت در جهنم ســـوخت از ناباوري

هســـــت عبدالله مســکين کلب گرگين درت
دارد اميدي که‌يکدم سوي آنهم بنگري.

اداب و رسوم رمضان در تایباد قدیم

آداب و رسوم ماه رمضان در.تایباد.

ماه مبارک رمضان به لحاظ سنتی و اسلامی بودن جامعه ما دارای جایگاه خاص خود در بین مردم و دربین سایر ایام است .به همین خاطر دارای آداب و مراسم ویژه ای نیز می باشد....

رویت هلال ماه نو

در گذشته که وسایل ارتباط جمعی نبود و یا خیلی کم بود این کار با شور و هیجان خاصی توسط اهالی محل صورت می گرفت بطوریکه عده ای از اهالی در شامگاه روز آخر ماه برات (شعبان) به پشت بامها می ر فتند تا ماه نو را رویت نمایند که این کار در پشت بام مسجد از تراکم بیشتری برخوردار بود و شرط حلول ماه مبارک رمضان دیدن ماه نو توسط بیشتر از دو نفر از معتمدین محل بود که معمولا یکی از این افراد باید روحانی محل باشد.

امروزه این کار توسط دستگاه پیشرفته دولتی صورت می گیرد و توسط رسانه های گروهی اطلاع رسانی می شود و کار را برای مردم بسیار آسان نموده است.

برگزاری نماز ویژه ماه مبارک رمضان ( نماز تراویح)

با تایید رویت ماه نو از اولین مراسم ویژه این ماه در نزد جامعه اهل سنت تایباد.تربت جام وخواف. برگزاری نماز تراویح (20 رکعت) بعد از نماز عشا می باشد که این نماز به صورت ده نماز دو رکعتی برگزار می شود و در بعضی از مساجد در این نماز یک جز از قرآن مجید تلاوت می شود تا بدین طریق تا پایان ماه قرآن نیز یک دوره کامل شده باشد.

پوشیدن لباسهای محلی

یکی دیگر از مراسم این ماه این است که مردم سعی بر این دارند که بیشتر و بویژه در هنگام برگزاری نماز و علی الخصوص نماز عید سعید فطر لباس سفید محلی بپوشند و کلاه سفیدی بر سر بگذارند.که اینکار جلوه و هماهنگی خاصی به این مراسم می دهد.

برگزاری مراسم افطاری در مساجد

از دیگر رسومات این ماه فرستادن افطاری به مساجد است که معمولا خانمها تهیه آن را به عهده دارند و هر خانواده به فراخور وضعیت اقتصادی خود چیزی (خرما ، نان روغنی(چلپک) ،حلوا ، نان کنجدی و ...)به مسجد برای افطار روزه داران می فرستند تا از ثواب ماه مبارک رمضان که بنا به احادیث چندین برابر است محروم نمانند. و طلب آمرزش اموات را می نمایند.

در سالهای اخیر که الحمدلله وضعیت اقتصادی مردم منطقه بهبود یافته است این کار به انداختن سفره در مساجد و پذیرایی بیشتر مبدل شده است.

شبخوانی و سحر خوانی

در گذشته که نعمت برق و بلندگو و سایر وسایل ارتباطی نبود این کار را عده ای از مردهای روستا که زودتر بیدار می شدند انجام می دادند تا مردم به خواب نمانند. بدین ترتیب که طبلی و یا ظرف حلبی بر می داشتند و با چوب به آن می کوفتند و همان زمان الفاظ و اشعار خاصی را نیز ادا می کردند تا مردم خواب نمانند و برای سحری کردن بیدار شوند و برای روزه آماده شوند. هنوز هم در بعضی از روستاها این کار از طریق بلندگوی مسجد توسط یکی از اهالی روستا با خواندن اشعار و غزلهایی در ستایش خداوند و پیامبر گرامی اسلام وجود دارد. ولی امروزه وسایل ارتباط جمعی این رسم را هم تقریبا از بین برده است.

مراسم اعتکاف

مراسم اعتکاف از دیگر مراسم ماه مبارک رمضان است که مردم اهل سنت تایباد آن را در دهه آخر ماه مبارک رمضان در مساجد برگزار می کنند. این مراسم از افطار شب نوزدهم شروع می شود و تا بامداد روز عید فطر ادامه دارند در همه مساجد با حداقل یک نفر باید برگزار شود و فرد معتکف این چند روز را در مسجد به طاعت و عبادت سپری می کند..

مختصر تاریخچه ای از باخرز

مختصر تاریخچه ای از #باخرز.

مجموعه اسناد و مدارک فرخ خان امین الدوله، ج ۲، ص ۲۸۱). در اواسط قرن سیزدهم، به نوشتة #زین_العابدین_شیروان. #باخرز. از ولایت خراسان شمرده می‌شد و در اقلیم چهارم قرار داشت و پنجاه پاره دهِ آباد داشت و مردم آن اکثراً حنفی مذهب بودند و محمدخان هزاره‌ای شهرمیانه‌ای در آن ساخته بود که شهرنو (یا نوشهر) خوانده می‌شد و جمعاً هزارخانه داشت و نزدیک ده هزار تن از هزاره ایها در آنجا زندگی می‌کردند (۱۳۱۵، ص ۱۲۹؛ همو، ۱۳۶۱ ش، ص ۱۵۰). در ۱۲۹۴، یوسف خان پس از او پسرش، اسماعیل خان، به حکومت باخرز گماشته شدند. دردورة ناصرالدین شاه، اسماعیل خان، با لقب امیرتومانی و عنوان شجاع الملک، حاکم باخرز شد (ییت، ص ۱۲۱). باخرز در طی بیست سال، دوبار شاهد شورش هزاره ایها بود. نخستین بار در ۱۳۰۰ ش، که با کلنل محمدتقی خان پسیان به جنگ پرداختند. در این هنگام محمدرضا شجاع الملک حاکم باخرز سرپرستی هزاره ایها را به عهده داشت و والی قاینات و دیگر خوانین خراسان نیز از او حمایت می‌کردند. باردوم، پس از شهریور ۱۳۲۰ (سقوط رضا شاه) که در شورش عشایر خراسان شرکت کردند. در این جنگ، دهکده احدآباد و قلعه کلات را مرکز خود قرار دادند بسهولت شهرهای تربت جام، تایباد (طیبات)، فریمان و تربت حیدریه را متصرف شدند. شورشیان پس از شکست از قوای دولتی در رباط سنگ بست و کشته شدن صولت السلطنه خان این هزاره (رجوع کنید به صولت السلطنه *، هزاره)، متفرق و تسلیم شدند. پس از این جنگ، طایفة هزاره ایها بتدریج درمعرض فروپاشی قرار گرفت و ساختار ایلی خود را از دست داد. ...